แมกเนติก คอนแทคเตอร์ ในงานแอร์คืออะไร มีวิธีต่อใช้งานอย่างไร
ภายในระบบเครื่องปรับอากาศมีอุปกรณ์หลายชนิดที่ทำงานร่วมกันเพื่อให้แอร์สามารถทำความเย็นได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดย คอมเพรสเซอร์ ถือเป็นหัวใจสำคัญของระบบ ซึ่งอุปกรณ์ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของคอมเพรสเซอร์อีกชิ้นหนึ่งนั่นคือ แมกเนติก คอนแทคเตอร์ (Magnetic Contactor) สำหรับผู้ที่กำลังเรียนช่างแอร์ ช่างไฟฟ้า หรือผู้ที่สนใจทำงานด้านเครื่องปรับอากาศ การเข้าใจหน้าที่ หลักการทำงาน และวิธีการต่อวงจรของแมกเนติก จะช่วยให้นำไปประยุกต์ใช้ในการติดตั้ง ตรวจเช็ก ซ่อมบำรุงระบบแอร์ได้อย่างถูกต้อง
แมกเนติก คอนแทคเตอร์ ในงานแอร์ คืออะไร?
แมกเนติก คอนแทคเตอร์ (Magnetic Contactor) คือ อุปกรณ์ที่ติดตั้งอยู่ในระบบเครื่องปรับอากาศ บริเวณชุดคอยล์ร้อน ทำหน้าที่คล้ายสวิตช์สำหรับเปิด-ปิดวงจรไฟฟ้ากำลังสูง โดยอาศัยการทำงานของสนามแม่เหล็กไฟฟ้าในการควบคุมการจ่ายกระแสไฟไปยังคอมเพรสเซอร์และพัดลมคอยล์ร้อน เพื่อให้อุปกรณ์ทั้งสองทำงานได้อย่างเหมาะสมตามการสั่งงานของระบบ
อธิบายแบบเข้าใจง่ายขึ้น เมื่อแมกเนติก คอนแทคเตอร์ได้รับสัญญาณไฟฟ้า ขดลวดภายในจะสร้างสนามแม่เหล็ก ทำให้หน้าคอนแทคดูดเข้าหากันและจ่ายกระแสไฟไปยังโหลด เมื่อหยุดจ่ายสัญญาณ หน้าคอนแทคก็จะคลายตัวและตัดการจ่ายไฟทันที
การเชื่อมต่อวงจรแมกเนติก คอนแทคเตอร์ ในงานแอร์
แมกเนติก คอนแทคเตอร์ชนิด 2 หน้าคอนแทค จะมีหน้าคอนแทคด้านบนและด้านล่าง การเชื่อมต่อต้องการเพื่อนำแหล่งจ่ายไฟจากด้านหนึ่งส่งต่อไปยังอีกด้านหนึ่ง สามารถต่อวงจรได้ 2 รูปแบบ คือ
- ต่อแบบไลน์ (Line)
- ต่อแบบนิวตรอน (Neutral)
อีกทั้งยังเลือกต่อได้ทั้งไลน์ด้านบน นิวตรอนด้านล่าง หรือ นิวตรอนด้านบน ไลน์ด้านล่าง ซึ่งการเชื่อมต่อทั้งสองรูปแบบมีจุดประสงค์เดียวกัน คือ เพื่อให้กระแสไฟฟ้าส่งผ่านเข้าสู่ขั้วของแมกเนติก คอนแทคเตอร์ ประกอบด้วยขั้วสำหรับรับไฟแบบไลน์และขั้วนิวตรอน
ตัวอย่างการต่อวงจรแมกเนติก คอนแทคเตอร์
เพื่อให้เห็นภาพการทำงานได้ชัดเจน สมมุติให้ฝั่งซ้ายของแมกเนติกเป็นด้านรับกระแสไฟจากแหล่งจ่าย ส่วนฝั่งขวาเป็นด้านส่งกระแสไฟไปยังโหลด โดยกำหนดให้
- สายสีแดง เป็นสายไลน์ (Line)
- สายสีดำ เป็นสายนิวตรอน (Neutral)
เริ่มต้นการต่อวงจร สามารถเลือกได้ว่าสายสีแดงจะต่อเข้าที่หน้าคอนแทคด้านบนหรือด้านล่างตามรูปแบบที่กำหนดไว้ ส่วนสายสีดำจะต่อเข้าที่หน้าคอนแทคอีกด้านหนึ่ง จากนั้น ให้ต่อสายสีแดงจากฝั่งรับไฟก่อน แล้วจึงต่อสายสีดำ ต่อด้วยนำสายที่ใช้ส่งกระแสไฟไปยังโหลดมาต่อเข้ากับด้านขวาของแมกเนติก โดยจัดตำแหน่งสายให้ตรงกับสีของสายฝั่งแหล่งจ่าย
การต่อขั้วขดลวดของแมกเนติก
แมกเนติก คอนแทคเตอร์จะทำงานได้ก็ต่อเมื่อมีการจ่ายกระแสไฟทั้งแบบไลน์และนิวตรอนไปยังขั้วขดลวด ซึ่งวิธีการต่อมีดังนี้
- นำสายสีแดง (ไลน์) ต่อเข้าขั้วฝั่งเดียวกับที่เชื่อมสายไว้ หรือขั้วด้านบน
- นำสายสีดำ (นิวตรอน) ต่อปลายด้านหนึ่งจั๊มเข้ากับหน้าคอนแทคฝั่งเดียวกัน ส่วนปลายอีกด้านต่อเข้าขั้วขดลวดด้านล่าง
ในตัวอย่างนี้ สายสีแดงที่ต่อเข้าขดลวดด้านบน เป็นการจำลองสายสัญญาณที่มาจากแหล่งจ่ายไฟ แต่ในการใช้งานจริง สายสัญญาณดังกล่าวจะถูกส่งมาจากคอยล์เย็น เพื่อสั่งให้แมกเนติกทำงานเมื่อระบบต้องการให้คอมเพรสเซอร์เริ่มเดินเครื่อง
หลักการทำงานหลังจากต่อวงจรเสร็จ
เมื่อเชื่อมต่อวงจรทั้งหมดเรียบร้อยแล้ว ให้ทดลองเปิดเบรกเกอร์ หากการต่อวงจรถูกต้อง ขดลวดของแมกเนติกจะสร้างสนามแม่เหล็กไฟฟ้า ทำให้หน้าคอนแทคดูดเข้าหากัน เมื่อหน้าคอนแทคสัมผัสกัน กระแสไฟจากแหล่งจ่ายที่ต่ออยู่ฝั่งซ้ายจะถูกส่งผ่านไปยังฝั่งขวา ซึ่งเป็นด้านที่เชื่อมต่อกับโหลด ส่งผลให้คอมเพรสเซอร์หรืออุปกรณ์ที่เชื่อมต่อสามารถทำงานได้ตามปกติ